Pentagon agresivno lobira protiv evropske inicijative "Kupuj evropsko oružje"

Američko Ministarstvo odbrane izrazilo je snažno protivljenje svim izmjenama evropskih pravila o nabavci naoružanja koje bi ograničile učešće američke industrije. "Sjedinjene Američke Države snažno se protive svim promjenama Direktive koje bi ograničile sposobnost američke industrije da podrži ili učestvuje u nacionalnim odbrambenim nabavkama država članica EU", navodi se u dopisu administracije Trumpa, dostavljenom uoči planiranog ažuriranja evropskih propisa.

Washington je upozorio da bi "protekcionističke i isključujuće politike koje istiskuju američke kompanije s tržišta - dok najveće evropske odbrambene firme istovremeno imaju značajne koristi od pristupa američkom tržištu - bile pogrešan smjer". Ovi komentari otkrivaju paradoks u američkom pristupu Evropi: dok Trumpova administracija godinama poziva evropske saveznike da preuzmu veći teret vlastite odbrane, istovremeno se protivi politikama koje bi mogle ojačati evropsku vojnu industriju na štetu američkih proizvođača.

Prema ranijem izvještaju Politica, zamjenik američkog državnog sekretara Christopher Landau kritikovao je evropske NATO saveznike zbog davanja prednosti vlastitim proizvođačima oružja u odnosu na američke dobavljače, na zatvorenom sastanku u decembru. Američki State Department također je podržao zvanični odgovor administracije Trumpa Evropskoj komisiji.

Evropska komisija posljednjih godina pokušava povećati udio evropskog oružja u arsenalima država članica, posebno u kontekstu rastućih sigurnosnih prijetnji i mogućeg sukoba s Rusijom. Evropske zemlje decenijama su se oslanjale na američku vojnu opremu, uključujući borbene avione F-35, artiljerijske sisteme HIMARS i protivzračne sisteme Patriot. Danas gotovo dvije trećine uvezenog oružja u EU dolazi iz Sjedinjenih Država.

Evropska komisija planira predstaviti izmjene Direktive o odbrambenim nabavkama iz 2009. godine tokom trećeg kvartala ove godine, kao dio šire strategije jačanja evropske industrijske autonomije. EU je već uvela pravila koja favorizuju evropske proizvođače u programima poput SAFE fonda vrijednog 150 milijardi eura, kao i u okviru zajma od 90 milijardi eura za nabavku oružja za Ukrajinu. Prema tim pravilima, evropska sredstva mogu se koristiti samo za kupovinu vojne opreme čija najmanje 65 posto vrijednosti potiče iz Evrope.

Pentagon je upozorio da bi uključivanje snažne klauzule "Kupuj evropsko" moglo dovesti do konkretnih kontramjera. "Ako bi mjere evropske preferencije bile implementirane u nacionalne zakone o nabavkama država članica, Sjedinjene Države bi vjerovatno preispitale sve postojeće izuzetke i sporazume koji omogućavaju evropskim kompanijama pristup američkom tržištu u okviru zakona ‘Buy American’", navodi se u dopisu Ministarstva odbrane.

To bi u praksi moglo značiti ograničavanje pristupa evropskim kompanijama Pentagonovim ugovorima. Trenutno 19 od 27 država članica EU ima sporazume s Washingtonom koji omogućavaju njihovim firmama učešće u određenim američkim vojnim nabavkama, dok kompanije poput italijanskog Leonarda i švedskog Saaba već prodaju opremu američkoj vojsci.

Washington također tvrdi da bi favorizovanje evropskih proizvođača oslabilo NATO, ograničilo sposobnost evropskih država da ispune ciljeve saveza i bilo u suprotnosti s trgovinskim obavezama preuzetim u sporazumu između EU i SAD-a. Američka administracija upozorava da bi takva politika predstavljala prekretnicu koja bi direktno uticala na nacionalne odbrambene budžete i dugoročno promijenila transatlantske odnose.

Poruke Pentagona podržala je i Američka privredna komora, koja je, iako umjerenijim tonom, također upozorila na rizike od favorizovanja evropskih proizvođača. Sukob oko pravila nabavke oružja tako postaje novi test spremnosti Evrope da smanji svoju vojnu zavisnost od Sjedinjenih Država u vrijeme rastućih geopolitičkih napetosti i sve neizvjesnijeg transatlantskog partnerstva.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad